یکی از مهمترین عوارض دیابت کنترلنشده در افراد مبتلا به ديابت نوع يك يا ديابت نوع دو افزایش قند خون است که میتواند اثرات قابل توجهی بر سلامت دهان و دندان افراد داشته باشد. بالا بودن مستمر قند خون باعث تضعیف عملکرد گلبولهای سفید خون میشود؛ این سلولها نقش کلیدی در مقابله با عفونتها، بهویژه عفونتهای باکتریایی موجود در دهان ایفا کرده و به همین دلیل، دیابت کنترلنشده میتواند منجر به بروز مشکلات متعددی در دهان و دندان شود.
مطالعات علمی مختلف نشان دادهاند که مدیریت مؤثر قند خون، علاوه بر کاهش خطر ابتلا به عوارض عمده اندامها، مانند آسیبهای چشمی، قلبی و عصبی، میتواند به طور قابلملاحظهای از بروز مشکلات دهانی و دندانی نیز جلوگیری کند.
مشکلات سلامت دهان و دندان مرتبط با دیابت
افراد مبتلا به دیابت، بهویژه در شرایطی که دیابت بهطور مؤثر کنترل نشود، با خطر بالاتری برای مشکلات دهانی و دندانی مواجه هستند. مشکلات رایج شامل موارد زیر است:
خشکی دهان
دیابت کنترلنشده میتواند به کاهش جریان بزاق منجر شود، که نتیجه آن خشکی دهان است. این شرایط میتواند به بروز مشکلاتی نظیر درد، زخمهای دهانی، عفونتهای باکتریایی و پوسیدگی دندان منجر گردد. این عارضه بهویژه در افرادی که سطح قند خون آنها بهطور مداوم بالا است، شایعتر خواهد بود.
التهاب لثه و بیماری پریودنتال
یکی از عوارض عمده دیابت، ضخیم شدن دیوارههای عروقی است که جریان خون و مواد مغذی به بافتهای بدن، از جمله لثهها، را محدود میکند. این امر موجب میشود که بدن توانایی کمتری برای مقابله با عفونتها داشته باشد. از آنجا که بیماریهای لثه بهطور عمده ناشی از عفونتهای باکتریایی هستند، افراد مبتلا به دیابت کنترلنشده، اغلب به عفونتهای شدیدتری دچار میشوند.
ترمیم ضعیف بافتهای دهان
افراد مبتلا به دیابت کنترلنشده پس از درمانهای دندانپزشکی مانند جراحیهای دهانی، بهطور معمول سرعت بهبودی کمتری دارند. این بهدلیل اختلال در جریان خون است که ممکن است باعث تأخیر در ترمیم و بهبود بافتها شود.
برفک دهان
افرادی که بهطور مکرر از آنتیبیوتیکها برای درمان عفونتها استفاده میکنند، بهویژه مبتلایان به دیابت کنترلنشده، بیشتر در معرض ابتلا به عفونتهای قارچی دهان و زبان هستند. در این شرایط، سطوح بالای قند در بزاق بهعنوان محیطی مناسب به رشد قارچها کمک میکند.
در اين ميان، افراد مبتلا به دیابت که از سیگار استفاده میکنند در معرض خطر بسیار بالاتری برای ابتلا به بیماریهای لثه و برفک دهان قرار دارند. در کنار ضخیم شدن دیواره عروقی ناشی از دیابت، استفاده از سیگار نیز جریان خون به لثهها را مختل کرده و میتواند روند ترمیم زخمهای دهانی را کندتر کند.
پیشگیری از مشکلات دهان و دندان در دیابت
با توجه به اينكه ديابت شرايط را براي ايجاد مشكلات دهان و دندان افزايش ميدهد؛ رعایت اصول بهداشتی دهان و دندان، توجه ویژه به هرگونه تغییر در سلامت دهان و دندان و تماس فوری با دندانپزشک در صورت بروز چنین تغییراتی، اهمیت بسیاری دارد. در ادامه پیشنهاداتی برای پیشگیری یا کاهش مشکلات دهان و دندان برای افراد مبتلا به دیابت آورده شده است:
حفظ قند خون در حد طبیعی
یکی از مهمترین اقدامات پیشگیری کننده از مشکلات دهان و دندان، حفظ سطح قند خون در محدوده هدف است. در هر ویزیت دندانپزشکی، وضعیت دیابت خود را به دندانپزشک اطلاع دهید و بهویژه میزان هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1C) خود را به او بگوئید. برای مدیریت مؤثر دیابت، این مقدار باید کمتر از ۷٪ باشد. اگر در گذشته دچار افت قند خون شدهاید، باید این مسئله را نیز به دندانپزشک خود اطلاع دهید. او باید بداند که آخرین دوره افت قند خون شما چه زمانی بوده، چه تناوبی بین این دورهها وجود دارد و آخرین دوز انسولین شما چه زمانی مصرف شده است. اندازهگيري مستمر و منظم سطح قند با استفاده از دستگاه تست قند خون (گلوكومتر) يا فناوريهاي نويني نظير سنسور پايش قند خون CGM ميتواند به صورت كاربردي در حفظ سطح قند در محدوده هدف موثر واقع شوند. به همين دليل توصيه ميشود كه در ساعات مختلف روز سطح قند خود را بررسي كنيد و در صورت مشاهده نوسانات، با توجه به آموزش های یادگیری شده قبلی، آن را به محدوده كنترل شده و طبيعي بازگردانيد.
مشاوره قبل از درمان بیماری پریودنتال
پیش از هرگونه برنامهریزی برای درمان بیماریهای لثه لازم است با تیم مراقبتی دیابت خود مشورت کنید. از پزشک متخصص خود بخواهید در خصوص وضعیت عمومی سلامت شما با دندانپزشک هماهنگیهای لازم را انجام دهد. در صورتی که انجام جراحی دهان ضروری باشد، پزشک یا دندانپزشک درباره مصرف آنتی بیوتیک، برنامه غذایی، زمان مصرف یا دوز انسولین (در صورت استفاده) به شما راهنمایی خواهند کرد.
اطلاعرسانی به دندانپزشک
اطمینان حاصل کنید که دندانپزشک شما از نام و شماره تلفن پزشک تیم مراقبتی دیابت شما مطلع باشد تا در صورت بروز هرگونه سوال یا نگرانی، بتواند با ایشان تماس بگیرد.
اطلاعرسانی درباره داروهای مصرفی
لیستی از تمامی داروهایی که مصرف میکنید را برای دندانپزشک خود آماده کنید. دندانپزشک شما برای تجویز داروهایی که کمترین احتمال تداخل با داروهای شما را داشته باشند، به این اطلاعات نیاز دارد. در صورتی که عفونت عمدهای در حال درمان است، دوز انسولین شما (اگر انسولین مصرف میکنید) ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد.
به تعویق انداختن اقدامات غیر اورژانسی در صورت مدیریت ضعیف قند خون
اگر قند خون شما بهخوبی مدیریت نشده است و با نوسانات شديد سطح قند رو به رو هستيد، توصیه میشود که اقدامات دندانپزشکی غیر اورژانسی را به تعویق بیندازید. با این حال، عفونتهای حاد، مانند آبسه، باید فوراً درمان شوند تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری شود.
زمانبندی طولانیتر فرآیند بهبودی
افراد مبتلا به دیابت ممکن است طول زمان بهبودی پس از درمانهای دندانپزشکی را بیشتر از افراد غیر دیابتی تجربه کنند. لذا، ضروری است که دستورالعملهای پس از درمان دندانپزشک را با دقت بیشتری دنبال کنید.
تماس فوری با متخصص ارتودنسی در صورت بروز آسیب
اگر سیم یا براکت (مانند آنهایی که در بریسها استفاده میشوند) زبان یا دهان شما را دچار جراحت کرد، فوراً با متخصص ارتودنسی خود تماس بگیرید تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری شود.
سایر نکات بهداشت دهان و دندان برای افراد مبتلا به دیابت:
- دندانها و لثهها باید حداقل دو بار در سال توسط دندانپزشک بررسی شوند. همچنین، توصیه میشود که با دندانپزشک خود مشورت کنید تا با توجه به شرایط شما، مشخص شود هر چند وقت یکبار نیاز به معاینه دارید.
- استفاده روزانه از نخ دندان حداقل یک بار در روز، میتواند از تجمع پلاک جلوگیری کند.
- پس از هر وعده غذایی، مسواک زدن بهویژه با مسواک نرم توصیه میشود تا از بروز پوسیدگی و مشکلات لثه پیشگیری کنید.
- در صورت استفاده از دندان مصنوعی توصیه می شود هر روز آنها را خارج کرده و تمیز کنید.
- در صورت استفاده از سيگار و دخانيات، ضروری است با تیم مراقبتی خود در مورد روشهای ترک سیگار مشورت کنید.
تصورات غلط در مورد مشکلات دهان و دندان در افراد مبتلا به دیابت
1. برداشت نادرست: ابتلا به دیابت بهمعنای افزایش قطعی خطر پوسیدگی دندان است
یکی از باورهای شایع این است که افزایش غلظت قند در بزاق افراد مبتلا به دیابت کنترلنشده، محیطی مساعد برای تکثیر باکتریها فراهم میکند و در نهایت به ایجاد پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه منجر میشود. همچنین تصور میشود مصرف وعدههای غذایی کوچک و مکرر در این افراد احتمال ایجاد حفره دندانی را افزایش میدهد.
در مقابل، شواهد بالینی نشان میدهد افرادی که دیابت خود را بهطور مؤثر مدیریت میکنند، نسبت به افراد غیر دیابتی در معرض خطر بالاتری برای پوسیدگی یا بیماریهای دهان و دندان قرار ندارند. رعایت اصول صحیح بهداشت دهان و تنظیم دقیق قند خون، مؤثرترین راهکار برای پیشگیری از این آسیبها است. استفاده از سیستم پایش مداوم قند خون (CGM) و سنسور ديابت نیز میتواند به کنترل نوسانات قند کمک کرده و از ایجاد مشکلات دهانی جلوگیری می کند.
2. برداشت نادرست: افراد مبتلا به دیابت سریعتر و بیشتر دندان از دست میدهند
در شرایطی که دیابت بهخوبی کنترل نشده باشد، احتمال بروز بیماریهای لثه افزایش مییابد؛ این بیماریها در صورت عدم درمان میتوانند به بافتهای عمقی و استخوان نگهدارنده دندان، آسیب رسانده و نهایتاً منجر به از دست دادن دندان شوند.
با وجود این، رعایت مراقبتهای مناسب دهانی و مدیریت صحیح قند خون، نقش تعیینکنندهای در کاهش خطر بیماری های دهان و دندان دارد. پایش دقیق وضعیت قند با کمک سنسور سي جي ام قند خون به افراد کمک میکند سطح قند خود را با ثباتتر نگه داشته و احتمال بروز عوارضی نظیر لقشدن یا از دست رفتن کامل دندان را بهطور قابلتوجهی کاهش دهند. اين در حالي است كه در صورت عدم دسترسي به سنسور ديابت CGM ميتوانند از دستگاه تست قند خون نيز براي كنترل سطح قند استفاده كنند.
3. برداشت نادرست: افراد مبتلا به دیابت پس از جراحی دهان با احتمال بیشتری دچار عفونت میشوند
این تصور وجود دارد که دیابت بهطور مستقیم خطر بروز عفونت یا سایر عوارض پس از جراحیهای دهان را افزایش میدهد، در حالی که در مواردی که قند خون تحت کنترل باشد و مراقبت درمانی دقیق انجام گیرد، میزان بروز عوارض پس از جراحی تفاوت معنیداری با افراد غیر دیابتی ندارد. استفاده از فناوریهای پایش مداوم قند، از جمله سنسور ديابت (CGM)، میتواند به بهبود وضعیت متابولیک بیمار پیش از جراحی کمک کرده و احتمال بروز مشکلات پس از عمل را کاهش دهد.
کنترل پایدار قند خون و رعایت اصول بهداشت دهان، دو عامل اساسی در پیشگیری از آسیبهای دهانی مرتبط با دیابت هستند. بهرهگیری از سیستم پایش مداوم قند خون (CGM) میتواند به افراد کمک کند نوسانات قند را بهتر مدیریت کرده و از عوارض ناخواسته پیشگیری کنند. با تبعیت از توصیههای پزشک و دندانپزشک، افراد مبتلا به دیابت میتوانند خطر مشکلات دهانی بلندمدت را به حداقل رسانده و کیفیت زندگی خود را حفظ کنند.
سنسور پایش مداوم قند خون CGM
خرید آنلاین سنسور سایبایونیکس - SIBIONICS GS1
در نهایت، با توجه به اینکه بیماریهای دهان و دندان از شایعترین و مهمترین اختلالات دیابت محسوب میشوند و در صورت عدم تشخیص به موقع و کنترل ناکافی قند خون میتوانند به تخریب بافتهای لثه، تحلیل استخوان و حتی از دست دادن کامل دندان منجر شوند، انجام معاینات منظم دندانپزشکی، رعایت دقیق بهداشت دهان و کنترل مستمر قند خون از اساسیترین راهکارهای پیشگیری از پیشرفت این اختلالات به شمار می آیند. در این میان، با توجه به نقش تعیینکننده مدیریت پایدار قند خون، استفاده از سنسور پایش مداوم قند خون (CGM) میتواند به افراد مبتلا به دیابت کمک کند تا نوسانات قند خود را با دقت بیشتری تحت نظر داشته باشند و از بروز و تشدید مشکلاتی مانند التهاب لثه و عفونتهای دهانی جلوگیری کنند.
برای آشنایی بیشتر با ویژگیها و امکانات سنسور دیابت (CGM)، میتوانید به صفحات مربوطه در وب سایت فریرطب مراجعه کنید. همچنین امکان دسترسی به اطلاعات کامل درباره شرایط بیمه سنسور قند خون، مدارک لازم براي بيمه سنسور و چگونگي پوشش بيمه سنسور قند خون در سایت در اختيار شما قرار گرفته است كه ميتوانيد به صورت كامل مطالعه كنيد. در صورت نیاز به راهنمایی تخصصیتر، کارشناسان فریرطب آماده پاسخگویی به سؤالات و ارائه مشاوره مناسب به شما هستند.
