دیابت شیرین، که میلیون ها نفر در سراسر جهان با آن زندگی می کنند، چیزی فراتر از یک اختلال صرفاً مربوط به قند خون است. این بیماری مزمن، با ایجاد تغییرات گسترده در سیستم های مختلف بدن، می تواند راه را برای بروز مشکلات و بیماری های دیگر هموار کند. یکی از این دغدغه های جدی و شایع، به ویژه در میان زنان مبتلا به دیابت، ابتلا به عفونت ادراری است.
افراد مبتلا به دیابت، به خصوص دیابت نوع ۲، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به عفونت ها قرار دارند و دستگاه ادراری اغلب شایع ترین محل درگیری است. این مشکل نه تنها شیوع بیشتری دارد، بلکه شدت آن نیز در افراد مبتلا به دیابت بیشتر بوده و می تواند منجر به پیامدهای وخیم تری نسبت به افراد عادی شود. در واقع، هرچه مدت زمان ابتلا به دیابت بیشتر و کنترل قند خون ضعیف تر باشد، میزان شیوع و شدت این عفونت ها افزایش نسبتاً قابل ملاحظه ای پیدا می کند.
با کسب آگاهی درباره دیابت و نحوه مدیریت آن، می توان از یک چرخه ابتلا به عفونت ادراری و تاثیر متقابل آن بر قند خون پیشگیری کرد.
چرا افراد مبتلا به دیابت بیشتر دچار عفونت ادراری می شوند؟
سه عامل اصلی و مهم در بدن افراد مبتلا به دیابت، به خصوص کسانی که قند خون شان به خوبی مدیریت نشده است، دست به دست هم می دهند تا دستگاه ادراری را به محیطی مساعد برای رشد میکروب ها تبدیل کنند. این عوامل عبارت اند از : اثرات متابولیک (قند خون بالا)، اختلال در عملکرد سیستم ایمنی، و آسیب عصبی (نوروپاتی).
1- قند خون بالا؛ محیطی ایده آل برای رشد باکتری ها
کار اصلی انسولین کمک به ورود قند از خون به داخل سلول ها برای تولید انرژی است. هنگامی که بدن درگیر دیابت است، این فرآیند مختل می شود و قند در خون تجمع می یابد. وقتی قند خون بیش از حد بالا می رود، کلیه ها مجبور می شوند برای حفظ تعادل، مقداری از این قند اضافی را از طریق ادرار دفع کنند.
قند ماده مغذی بسیار خوبی برای باکتری ها محسوب می شود. وجود غلظت های بالای قند در ادرار، رشد و تکثیر عوامل بیماریزا را در مجاری ادراری، از مثانه تا کلیه ها، به شدت افزایش می دهد. بنابراین، هرچه میزان قند خون بالاتر رود، خطر ابتلا به عفونت و شدت آن نیز بیشتر خواهد شد.
2- ضعف و اختلال در سیستم ایمنی (دیابت و سیستم ایمنی)
قند خون بالا فقط به تجمع باکتری ها در سیستم ادراری بدن منجر نمیشود؛ بلکه سد دفاعی بدن را نیز ضعیف می سازد. دیابت بر عملکرد مناسب سیستم ایمنی بدن تأثیر منفی می گذارد و پاسخ های ایمنی را تضعیف می کند.
در افراد مبتلا به دیابت، سلول های دفاعی بدن مانند گلبول های سفید که مسئول شناسایی و از بین بردن عوامل بیماری زا هستند، در انجام وظایف خود کندتر و کم توان تر عمل می کنند. این اختلال به این معنی است که بدن قادر نیست به سرعت و به طور مؤثری با باکتری هایی که وارد دستگاه ادراری شده اند، مبارزه کند. در نتیجه، عفونت فرصت کافی برای تثبیت خود و صعود به دستگاه ادراری فوقانی (مثل کلیه ها) پیدا می کند.
3- آسیب عصبی و تخلیه ناقص مثانه
یکی دیگر از اختلالات مربوط به دیابت کنترل نشده در طولانی مدت، آسیب به اعصاب بدن است که نوروپاتی نامیده می شود. این آسیب می تواند اعصاب مثانه و مجاری ادراری را تحت تأثیر قرار دهد.
اعصاب مثانه نقش حیاتی در احساس پر شدن مثانه و دستور تخلیه دارند. وقتی این سیستم مهم مختل می شود:
- کاهش احساس پری: فرد مبتلا به دیابت ممکن است دیر متوجه پر شدن مثانه شود و دیرتر اقدام به دفع ادرار کند.
- تخلیه ناقص: عضلات مثانه به خوبی منقبض نمیشوند، در نتیجه حتی پس از ادرار کردن، مقداری ادرار در مثانه باقی می ماند.
